11 Σεπ 2014

Ο Αρχύτας, το περιστέρι και η κουδουνίστρα

Ο Αρχύτας από τον Τάραντα [428-347 πΧ], γιος του Μνησαγόρα, ήταν επιφανής Πυθαγόρειος φιλόσοφος, μαθηματικός, αστρονόμος, μουσικός, μηχανικός και ικανώτατος στρατηγός.


Είχε εξαιρετική αντίληψη των τρισδιάστατων σχημάτων και επινόησε καμπύλες που έλυναν το άλυτο  πρόβλημα του διπλασιασμού του κύβου. Ακόμα και οι αρχαίοι μαθηματικοί αναφέρουν με θαυμασμό  τα "δυσμήχανα" του Αρχύτα

"μηδὲ σύ γ΄ Ἀρχύτεω δυσμήχανα ἔργα κυλίνδρων μηδὲ Μεναιχμείους κωνοτομεῖν τριάδας διζήσηι"
[Ερατοσθένης ].
Ξεφεύγοντας βέβαια από την παραδοσιακή επίπεδη γεωμετρία και τις λύσεις "με κανόνα και διαβήτη", κατηγορήθηκε όσο ήταν δυνατόν, μέχρι διαφθορέα του αγαθού της γεωμετρίας τον αποκαλεί ο Πλάτωνας

"διὸ καὶ Πλάτων αὐτὸς ἐμέμψατο τοὺς περὶ Εὔδοξον καὶ Ἀρχύταν καὶ Μέναιχμον εἰς ὀργανικὰς καὶ μηχανικὰς κατασκευὰς τὸν τοῦ στερεοῦ διπλασιασμὸν ἀπάγειν ἐπι χειροῦντας͵ ὥσπερ πειρωμένους δι΄ ἀλόγου δύο μέσας ἀνὰ λόγον͵ ἧι παρείκοι͵ λαβεῖν· ἀπόλλυσθαι γὰρ οὕτω καὶ διαφθείρεσθαι τὸ γεωμετρίας ἀγαθὸν αὖθις ἐπὶ τὰ αἰσθητὰ παλινδρομούσης καὶ μὴ φερομένης ἄνω μηδ΄ ἀντιλαμβανομένης τῶν ἀιδίων καὶ ἀσωμάτων εἰκόνων͵ πρὸς αἷσπερ ὢν ὁ θεὸς ἀεὶ θεός ἐστιν."
[Πλούταρχος]

Εκτός των άλλων είχε κατασκευάσει ένα ξύλινο περιστέρι που πέταγε, όπως μας πληροφορεί ο Gellius στις Αττικές Νύχτες, αντιγράφοντας τη χαμένη αναφορά του Φαβωρίνου
GELLIUS
NOCTES ATTICAE
Liber X
9Sed id, quod Archytam Pythagoricum commentum esse atque fecisse traditur, neque minus admirabile neque tamen vanum aeque videri debet. Nam et plerique nobilium Graecorum et Favorinus philosophus, memoriarum veterum exsequentissimus, affirmatissime scripserunt simulacrum columbae e ligno ab Archyta ratione quadam disciplinaque mechanica factum volasse; ita erat scilicet libramentis suspensum et aura spiritus inclusa atque occulta concitum. 10 Libet hercle super re tam abhorrenti a fide ipsius Favorini verba ponere: ρχύτας Ταραντνος, τ λλα κα μηχανικς ν, ποίησεν περιστερν ξυλίνην πετομένην· πότε καθίσειεν, οκέτι νίστατο. μέχρι γρ τούτου . . .
Είκοσι αιώνες αργότερα θα βρούμε τις αντίστοιχες προσπάθειες του Da Vinci



Υπήρξε μεγάλος παιδαγωγός, με πιο διάσημο μαθητή του τον μοναδικό Εύδοξο τον Κνίδιο. Πίστευε πως τα μωρά πρέπει να ακούνε απλούς αρμονικούς ήχους και έτσι κατασκεύασε την πλαταγή, 


μια κουδουνίστρα, που θαύμασε και ανέφερε ο Αριστοτέλης.

[25]

[Πολιτικά, 1340β]


Σήμερα ο κρατήρας Αρχύτας βρίσκεται στην Παγωμένη θάλασσα [Mare Frigoris] του βόρειου πόλου της σελήνης,κοντά στον δάσκαλό του Φιλόλαο, τον Τιμαίο, τον Πρωταγόρα και τον σκοτεινό κρατήρα Πλάτωνα. Εχουν ακόμα τις διαφωνίες τους αλλά και το χρόνο να τις συζητήσουν.



5 Σεπ 2014

Οι κυνοκέφαλοι

Από τον 5ο πΧ αιώνα ο γιατρός και συγγραφέας Κτησίας περιγράφει το γένος των κυνοκέφαλων που ζει στην Ινδία και αριθμεί 120.000 άτομα.


Ο Ηρόδοτος τους βρίσκει στη Λιβύη

Ηροδότου Ιστορία Δ, 191




ενώ ο Διόδωρος ο Σικελιώτης τους τοποθετεί στην Αιθιοπία.


Στη Χριστιανική παράδοση συναντάμε τον άγιο Χριστόφορο τον κυνοκέφαλο, που έζησε στην εποχή του Διοκλητιανού.



Τα παραδείγματα αυξάνονται την περίοδο του μεσαίωνα, αναφορές κάνουν ο Κολόμβος, ο Μάρκο Πόλο και άλλοι.
Τελευταία δεν έχουμε ακούσει σχεδόν τίποτα για τους κυνοκέφαλους.